niedziela, 28 maja 2017

Tadeusz Kościuszko i Ludwika Sosnowska - historia nieznana

O, ile ludzi! Państwo też na transatlantyk? Tak? To dobrze, może uda mi się ukryć w tym tłumie… Bo widzicie, ja tutaj jestem w takim „trybie incognito”. Co tam, zaryzykuję i powiem Wam, kim jestem. Andrzej Tadeusz Bonawentura Kościuszko herbu Roch III. Ale nikomu ani słowa, bo jeszcze to moje sosnowickie Licho usłyszy… Właśnie przed nim, a w zasadzie przed nią uciekam i to tak daleko, jak tylko się da.

Tadeusz Kościuszko

Od początku. Byliście kiedyś w Sosnowicy? Nie? Ja niestety tak… Nie, żeby Sosnowica sama w sobie była zła. Absolutnie! Sosnowica to piękna mieścina! Aleje: Grabowa, Kasztanowa; woda, rzeki, jeziora – Polesia czar! Gdybym jednak mógł odwrócić bieg historii, w życiu bym się do Sosnowicy nie wybrał. Zaraz po skończeniu Szkoły Rycerskiej, zanim zacząłem myśleć o jakiejś robocie, wybrałem się na wczasy. Sami wiecie – koniec szkoły trzeba uczcić. Wziąłem kilku kumpli i ruszyliśmy na Polesie, nad Jezioro Czarne.

Jezioro Czarne koło Sosnowicy
To był dobry czas… Lato, jeziorko, leżing, plażing, smażing. Żyć nie umierać! Ale jak to w trakcie dobrej zabawy bywa – zabrakło nam płynów, a w czasie upalnego lata łatwo można się odwodnić. Pech chciał, że to mnie przypadło uzupełnić zapasy w miejscowej karczmie, tj. sklepie. Wtedy wszystko zaczęło się sypać. Stoję przy ladzie i próbuję zrobić zakupy, ale wiecie, jak to jest, gdy człowiekowi w gardle zaschnie. Wybełkotałem: „Żele-zlemi-ze-mi-ku-se-sła”, a chciałem po prostu cisowiankę perlage… I nagle – złapali mnie dwaj za chabety i wywlekli z karcz…, to znaczy – ze sklepu i dawaj na sosnowicki Dwór.

Posadzili na krześle jak zbitego kundla i zamknęli drzwi na klucz. Po jakimś czasie do pomieszczenia wszedł nietęgi jegomość, jak się później okazało – sam Hetman Józef Sosnowski.

– Więc znasz francuski? – zapytał. 
– Coś tam się liznęło… – odpowiedziałem zbity z tropu. 
– To będziesz miał robotę.

Hetman Józef Sosnowski
Tak zostałem nauczycielem. Nie dało się z tego wyplątać, bo Hetman miał niemałą buławę i ciężką rękę. Wygooglowałem sobie: Francuski na miarę XVIII wieku dla opornych i jakoś poszło. To nie braki językowe były jednak moim największym zmartwieniem… Najtrudniej było z uczennicą. Przypadł mi „zaszczyt” uczyć córkę Sosnowskiego – Ludwikę i nawet carowi takiego wroga, jak moja uczennica, nie życzę. Okazało się, że panna Sosnowska pokonała już sześciu nauczycieli języka. Każdy w popłochu uciekał z Sosnowicy, nie pobierając nawet wynagrodzenia. Nie nauka była bowiem w głowie pannie Ludwice, a miłosne zaloty.
 
Ludwika Sosnowska
Wzdychało to dziewczę i do mnie od samego początku poznania. Łaziło krok w krok. Już by status na Fejsie zmieniała (gdyby tylko Facebook już był), a efektów nauki wcale nie było widać. Hetman, zły jak osa, chciał Ludwikę do ministerstwa pchać, za księcia oddać, a ta francuskiego nijak. Żeby tylko z francuskim był problem… Z resztą nie było lepiej: rachować była w stanie tylko kasę na nowe ciuchy, historię znała wspaniale, ale wyłącznie koleżanek z okolicy, a rysunek? Zobaczcie sami…


Dziewczyna chciała się wykazać na innym polu. Gdy tylko zostawaliśmy sami, rzucała się na moją szyję i próbowała udusić uściskiem. Nie powiem, bo miała czym. Ruszyć się z domu nie mogłem, bo zaraz u nogi wisiała mi Ludwika, za wszelką cenę próbując mnie w sobie rozkochać. Na jednym ze spacerów zaproponowała, żebyśmy posadzili dwa drzewa, które będą wiecznym symbolem naszej miłości. 

 – Jakiej miłości?! – mówię jej. – Ja cię tu uczyć przyjechałem! – dodałem, mając na uwadze buławę i rękę hetmańską. – Poza tym wszyscy w kraju drzewa tną, aż furczy, a my sadzić będziemy? 

A Ludwika w ryk, lament, płacz na całą Sosnowicę, że jak nie posadzę, to ona się w Piwonii utopi i wtedy mnie dopiero jej ojczulek za naukę wynagrodzi. Wzięliśmy więc jakąś szyszkę i żołędzia i zagrzebaliśmy w ziemi. Od tamtej chwili wszystko się skomplikowało. Gdy tylko zjawiliśmy się w dworze, Ludwika w drzwiach obwieściła ojcu, że bierzemy ślub: żeby lepiej sprzedał Opla (najdroższego konia ze stajni Sosnowskich) i szykował wesele. Widzieliście kiedyś wulkan tuż przed wybuchem? Ja też nie, ale wygląda na pewno mniej groźnie niż Hetman w tamtej chwili.

"Dworek Kościuszki" w Sosnowicy
Zszedłem szybko z oczu Sosnowskiego i czym prędzej udałem się do monopolowego po najlepszą na Polesiu whisky „Czarna Polewka”. Postanowiłem rozmówić się z Hetmanem, zaopatrzony w słuszny zapas. Ojciec Ludwiki, gdy tylko zobaczył mnie w drzwiach, zamachnął się buławą i gdybym nie zasłonił butelką twarzy, pewnie do dziś mógłbym otwierać słoiki za pomocą szpary w uzębieniu. Kiedy siedliśmy nad Polewką, od razu spojrzeliśmy na siebie łagodniejszym okiem i opracowaliśmy wspólnie plan ucieczki o kryptonimie: „Synogarlica”.

Spakowałem wszystkie swoje graty: telefon, klucze i portfel do jednego tobołka i pod osłoną nocy opuściłem dwór Hetmana. Oczywiście niełatwo było uciec przed Ludwiką. Pomógł mi sam Sosnowski, który na chwilę przed moim odjazdem, włączył jej ulubiony serial „H jak Hetman”, czym zajął dziewczynę na cały wieczór. Ja w tym czasie kierowałem się już według wskazówek nawigacji do miejscowości Hanna. Dla zmylenia pościgu w swoich apartamentach pozostawiłem wydruk z GPS ze wskazówkami dojazdu do Brusa. Ludwika jednak przechytrzyła nas wszystkich: któregoś dnia w moim portfelu umieściła geolokalizator, który alarmował ją, gdy tylko oddaliłem się od niej na ponad 500 metrów.

Wsiadła do Opla (to znaczy – na Opla) i ruszyła w pogoń. Opel miał pod grzbietem niezły motor i napęd na 4 kopyta, więc Ludwika dopadła mnie w szybciej, niż ktokolwiek by się spodziewał. Jednym ruchem ręki zrzuciła mnie z konia razem z siodłem i uzdą. Zrobiła to, co Pudzian z Najmanem, mówiąc przy okazji, jak bardzo mnie kocha (czego od Pudziana Najman jednak nie usłyszał).

Szczęśliwie z odsieczą nadjechał po chwili Hetman ze sporym oddziałem. Ludwika w szale bojowym zdążyła powalić dwunastu zbrojnych, ale gdy wrogów kupa, to i Ludwika d… dać rady nie mogła. Pannę pod eskortą odprowadzono na dwór. A ja…? Zapuściłem brodę, ściąłem włosy, ciuchy też jakby trochę bardziej nowoczesne. Tak jak mówię, ukrywam się i ruszam za Atlantyk, do Ameryki, azbest gdzieś na dachach kłaść. Oby mnie tylko Ludwika nie znalazła… 
– Tadziuuuu!

Powyższy tekst jest humoreską stworzoną przez Parkowca na potrzeby „Nocy Muzeów”, która odbyła się 27 maja w Muzeum parku w Starym Załuczu. Kto był, ten wie, jak ta historia się skończyła… A kto nie był, niech żałuje! Kolejna „Noc Muzeów” za rok, ale jeśli chcecie się dowiedzieć, jak było naprawdę z Tadeuszem i Ludwiką, zapraszam już dziś do Muzeum PPN, gdzie podam Wam oficjalną wersję historii. Sami zdecydujecie, który wariant opowieści jest bardziej prawdopodobny.
Śledźcie fanpage:
Zaglądajcie na Instagrama:
I zakładajcie odlotowe koszulki:

piątek, 28 kwietnia 2017

Kwiecień-plecień…


W tym roku na własnej skórze mieliśmy okazję przekonać się, że stare jak świat przysłowie: Kwiecień-plecień, bo przeplata trochę zimy, trochę lata idealnie opisuje aurę wspomnianego w nim miesiąca. Szkoda tylko, że o przysłowiowym lecie mogliśmy zapomnieć już po pierwszym tygodniu, a kolejne dni bardziej przypominały jesień średniowiecza niż sielską ciepłą wiosnę.


Rower stoi pod zadaszeniem i czeka na montaż podgrzewanego siodełka oraz porządnych chlapaczy. Piesze wędrówki musiałem ograniczyć do trasy: drzwi samochodu – drzwi domu, co niekorzystnie wpłynęło na redukcję odkładanych w okresie zimowym zapasów triacylogliceroli, co potwierdza utrudnione zakładanie „kościołowych” spodni.


Oj, ciągnie wilka do lasu, a Parkowca w teren… Jednak pogoda szybko zrewidowała wszelkie próby ucieczki w głuszę i przygotowała wyjątkową ofertę wiosenną, składającą się z deszczu, gradu, śniegu i wyjątkowo zimnego wiatru. Trzeba było więc cierpliwie czekać na słoneczne dni.


Kilka razy podjąłem nawet próby szukania wiosny zza kierownicy samochodu – zrobiłem objazd po okolicy, żeby znaleźć dobre plenery i poszerzyć wiedzę na temat tego, co w lesie piszczy. Wyprawy po poleskich bezdrożach odbiły się bardzo korzystnie na zawieszeniu auta, które widocznie potrzebowało intensywnego ruchu, a błotne kąpiele znacznie odmłodziły całą karoserię auta. Objazdy, chociaż bardzo ciekawe, nie zaspokoiły jednak głodu przygody – głodu lasu. Tęsknym okiem Parkowca zerkałem przez okno kochanego muzeum, wypatrując ciepłych, ożywczych promieni słońca…


I jest! Pewnego dnia pod koniec kwietnia stwierdziłem, że pokonam pieszo dystans dłuższy niż 5 metrów (co było nie lada wyzwaniem dla moich stawów). Wiatr bowiem ustał, a cały dzień był wyjątkowo, jak na kwiecień, ciepły. Wraz z parą parkowych przyjaciół oraz ich kilkumiesięcznym synem wybraliśmy się po pracy na ścieżkę „Spławy”.

Dzień był naprawdę ładny. Przynajmniej do momentu ruszenia w teren… Gdy tylko zamknęliśmy drzwi muzeum, zerwał się silny wiatr, a nad niebem zebrały się złowieszcze ciemne chmury. Najpewniej odwołalibyśmy wycieczkę, gdyby nie upór najmłodszego z jej uczestników – Igora, którego serdecznie pozdrawiam. Komu jak komu, ale kilkumiesięcznemu berbeciowi spaceru odmówić nie można! Przeczekaliśmy najgorsze chwile w ukryciu, a gdy tylko na niebie pojawiła się tęcza, ruszyliśmy dalej na szlak. Tęcza okazała się dobrym zwiastunem, bo dalsza część podróży przebiegła w naprawdę przyjemnej atmosferze.

Wybór ścieżki „Spławy” nie był przypadkowy. Wraz z początkiem maja rusza „Kameralna majówka na Pojezierzu Łęczyńsko-Włodawskim”. To szereg imprez turystycznych na terenie całego pojezierza, na które serdecznie wszystkich zapraszam! (link na końcu tekstu). Poleski Park Narodowy, jak co roku bierze udział w majówce i przygotował ciekawe atrakcje dla wszystkich miłośników bagien: 1 maja będzie można skorzystać z bezpłatnej obsługi przewodnickiej po Muzeum PPN, a 2 maja, pod profesjonalną opieką przewodników, będzie można dać się wciągnąć bagnom na ścieżkach „Dąb Dominik” i – właśnie – „Spławy”.


W tym roku przyjemność oprowadzania gości przypadła m.in. mnie i koledze Łukaszowi. Pierwszego maja pokażemy Wam, co skrywa Muzeum PPN, drugiego poprowadzimy najbardziej „zakładkowaną” ścieżką Poleskiego Parku Narodowego.


Nasz spacer służył odświeżeniu spojrzenia na ścieżkę „Spławy” i orientacji, co można tam zobaczyć w tej chwili. Jeśli wybieracie się na majówkę do PPN, nie pożałujecie!  A jeśli macie inne plany na majowy weekend, natychmiast je zmieńcie! Pogoda, jaka by nie była, będzie idealna. Co można zobaczyć na „Spławach” i w muzeum? Powiem Wam niebawem na miejscu! Do zobaczenia!

Kameralna majówka:

Śledźcie fanpage:

Zaglądajcie na Instagrama:
I zakładajcie odlotowe koszulki:


sobota, 25 marca 2017

Niech się BBC wstydzi!

Drodzy miłośnicy przyrody! Ostatnim tekstem udało się nam skutecznie przegonić zimę i odbyło się to w całkowicie pokojowy sposób! Ba! Nie trzeba było nawet topić Marzanny, co osobiście uważam za duży sukces. Nie mam nic przeciwko tradycji, ale akt topienia nie jest optymistyczny. Niemniej nie czas jeszcze na odkorkowanie szampana. 
Wiosna nadciąga na Polesie niczym rozpędzony pociąg. Nie jest to niestety Pendolino, jak moglibyśmy oczekiwać, a raczej pociąg relacji Lipniak – Daleczkąt (oczywiście ironizuję – pociągi tej linii są nader szybkie), co skutecznie gasi nasze wiosenne zapały. Miałem jednak już dość grzania czterech liter przy kominku. Dzień się wydłuża, więc grzech go nie wykorzystać. 
Oj, ciągnie Parkowca do lasu, czy – jak napisałem kiedyś na Facebooku: „durnia na Durne Bagno”. Dzisiaj więc kilka słów o wyprawie na Durne Bagno. Korzystając z wolnego popołudnia, wsiadłem na rower i ruszyłem na spotkanie z przygodą. Durne Bagno jest zlokalizowane bezpośrednio przy ścieżce rowerowej „Mietiułka”, której trasa rozpoczyna się w miejscowości Łowiszów, przy dużym zadaszeniu turystycznym. Dalej piaszczystą drogą leśną zmierzamy do celu tego wpisu.
Nazwa „Durne Bagno” nie jest przypadkowa. Miejscowa ludność zawsze miała z tym bagnem kłopot. Stare szeptuchy zwykły mawiać, że „kto na durne bagno stanie, sam się durnym staje”. I choć ludziom nie ubywało może punktów w skali IQ, ale faktycznie z tym torfowiskiem było coś nie tak… Nierzadko ludzie, zapuszczający się w te rejony, mieli problem ze znalezieniem drogi powrotnej. Dochodzenie przeprowadzone przez agentów CSI, NCIS i Archiwum X wykazało, co jest tego powodem. Na Durnym Bagnie występują dwie bardzo ciekawe rośliny: borówka bagienna, zwana także pijanicą oraz bagno zwyczajne, zwane… bagnem zwyczajnym. Ta druga znana jest ze swoich silnych olejków eterycznych i była wykorzystywana przez nasze babcie do odstraszania moli. Pijanica (jak wskazuje nazwa) ma natomiast dość szczególne właściwości. Po jej spożyciu (omyłkowym, rzecz jasna) organizm doznaje lekkiego rauszu. Ot i cała historyja! Trafiasz na bagno, zjadasz parę jagódek, nawdychasz się oparów bagna zwyczajnego – faktycznie, można zdurnieć.

Zdecydowałem jednak nie korzystać z tych, wątpliwych, atrakcji Durnego Bagna. Rozkoszowałem się po prostu widokiem z wieży i wszechogarniającym spokojem. Durne Bagno polecam wszystkim, którzy chcą obcować z poleską przyrodą sam na sam.
Ale to nie koniec naszej wycieczki! Dalej z siodełka roweru podziwiałem ścieżkę rowerową „Mietiułka”. Co prawda, z powodu braku czasu i jeszcze nie najlepszej kondycji po zimie, wybrałem tylko część trasy, prowadzącą wzdłuż rzeki o nazwie Mietiułka. Tam czekał na mnie szereg niespodzianek. Łąki przy Mietiułce są genialną bazą dla wszelkiej maści ptactwa. Dzięki staraniom służb Parku, udało się łąkom przywrócić naturalny, mokradłowy charakter. Zwłaszcza wczesną wiosną nie brakuje tam wody. Na skraju jednego z rozlewisk zaobserwowałem łosia, nieco zdziwionego moją obecnością. Wyglądał dodatkowo, jakby zamierzał skoczyć na główkę w otchłań rozlewiska. Odległość nie pozwoliła na zrobienie zdjęcia zaspokającego moją pazerność. Wtedy też podjąłem decyzję o zakupie teleobiektywu. Zostaje mi tylko stanąć z czapką pod muzeum i zbierać fundusze na realizację marzeń.
Zostawiłem łosia z decyzją o skoku i ruszyłem dalej. Podróż umilały mi czajki, bawiące się w pilotów akrobatów. Co chwilę wykonywały fikuśne beczki w powietrzu. Zaraz na prawym brzegu rzeki zobaczyłem rudel saren, które postanowiły sobie urządzić gonitwę do lasu, mało nie gubiąc przy tym nóg. Zbliżając się do ścieżki „Perehod”, minąłem dwa łabędzie, ukrywające się za szuwarem. Naiwnie liczyły, że Oko Parkowca ich nie wypatrzy. Na koniec mym (a dzięki zdjęciom – także Waszym) oczom ukazał się niesamowity widok: czterdzieści czapli białych, podrywających się z rozlewiska. Dawno nie widziałem takiego skupiska tych ptaków w jednym miejscu. A dość łatwo je wypatrzeć, bo świecą w krajobrazie niczym koszula w reklamie proszku do prania (nie powiem jakiego, ale pozdrawiam Pana Chajzera!). Wycieczkę zakończyłem przy ścieżce przyrodniczej „Perehod”.

Czy Polesie nie jest niesamowitą krainą? Jedno popołudnie, jedna wycieczka, a kontakt z przyrodą lepszy niż połączony maraton filmów przyrodniczych BBC i National Geographic! Gorąco Was zapraszam na wycieczki rowerowe i piesze do Poleskiego Parku Narodowego! Ja wybiorę się tam jeszcze nie raz!

Śledźcie fanpage:
Zaglądajcie na Instagrama:
https://www.instagram.com/okiemparkowca/
I zakładajcie odlotowe koszulki:


czwartek, 23 lutego 2017

Ostatnie tchnienie zimy



I stało się! Wiosna, niczym Chuck Norris w Strażniku Teksasu, kopniakiem z półobrotu rozprawiła się z zimową aurą. Wiem, że żarty o Chucku nikogo już nie bawią, ale trudno było mi znaleźć bardziej trafne porównanie. Wystarczyły 3 stopnie na plusie i trochę deszczu, żeby można było zapomnieć o poleskiej „Krainie Lodu”. Od kilku dni można usłyszeć albo zobaczyć pojedyncze gęsi, ale o definitywnym końcu zimy niech świadczy klangor żurawi, który obudził mnie dzisiejszego ranka.

Od samego początku zimy miałem w głowie pomysł, żeby opisać Wam jedną z mroźnych wędrówek po Parku, jednak chociaż intensywnie się starałem, do tej pory nie udało mi się wydłużyć doby i ze swoją arktyczną wyprawą na ścieżki PPN musiałem czekać. W końcu udało mi się jednak znaleźć parę godzin na bardzo przyjemny spacer po bagnach. 

Jako cel wyprawy wybrałem ścieżkę przyrodniczą „Dąb Dominik”. Nie wiem, jak to się stało, że do tej pory nie opisałem na Okiem Parkowca tej sztandarowej ścieżki przyrodniczej parku. „Dąb Dominik” jest pierwszą i do tej pory najbardziej popularną trasą na terenie PPN. Jej początek znajduje się w miejscowości Kolonia Łomnica – dokładnie w połowie drogi między Sosnowicą a Urszulinem. Przed początkiem trasy znajduje się duży parking, a także świetnie przygotowane zadaszenie turystyczne. Udogodnienia te sprawiają, że infrastruktura turystyczna parku staje się już marką, chociaż najważniejsza jest oczywiście przyroda i jej bogactwo, którego doświadczyć możemy na trasie. Ścieżka przyrodnicza „Dąb Dominik” daje możliwość poznania większości siedlisk, z jakimi możemy spotkać się na terenie PPN. Pierwszy fragment prowadzi nas przez las grądowy z uwielbianymi przez Parkowca grabami i lipami. Warto wybrać się tam w najbliższym czasie, ponieważ gdy pojawi się trochę więcej słońca, cały las pokryje się kobiercem śnieżnobiałych zawilców. Właśnie w tym grądziku rośnie sędziwy Dąb Dominik, nazwany na cześć prof. Dominika Fijałkowskiego, którego starania przyczyniły się do powstania Poleskiego Parku Narodowego. Zaraz za Dominikiem znajduje się fragment olsu kępowo-dolinkowego z charakterystycznymi olszami na wyspach. Nie spodziewałem się, że ols może być tak malowniczy zimą.


Główny trakt prowadzi nas dalej przez drągowiny sosnowe, czyli lasy w przebudowie. Często słyszę opinie, że w parku narodowym nie powinno się wycinać drzew. Dyskusja na ten temat stała się głośniejsza zwłaszcza w ostatnim czasie, z powodu nowelizacji przepisów dotyczących wycinki drzew. Sami również znaleźliśmy się „pod ostrzałem”. Gdy w połowie stycznia musieliśmy zamknąć ścieżkę „Dąb Dominik” ze względu na trwające prace leśne, pod informacją umieszczoną na parkowym Facebooku pojawił się komentarz o treści mniej więcej: „Tak, najlepiej wszystko wytnijcie!”. Udało się wtedy spokojnie wyjaśnić Autorce, na czym wspomniane prace leśne polegają. Pozwoliło mi to zauważyć, że społeczeństwo w ostatnim czasie stało się bardziej wrażliwe na kwestie ochrony przyrody, ale brakuje niekiedy rzetelnej wiedzy na ten temat. Tak więc, Drodzy Czytelnicy – czas na pogadankę edukacyjną. Tak, w parku narodowym od czasu do czasu trzeba wyciąć drzewo. Są miejsca objęte ścisłą ochroną, w których nie prowadzi się żadnych prac. Ba! Nie możemy nawet postawić tam stopy. Są również takie miejsca, w których prowadzi się ochronę czynną. Lasy na naszym terenie nie powstały w sposób naturalny. Po II wojnie światowej na gigantyczną skalę rozpoczęło się w Polsce sadzenie lasów sosnowych. Stosunkowo niewielkie wymagania siedliskowe i szybki  czas wzrostu sosen pozwoliły w niedługim czasie odnowić obszary leśne. Powstały w ten sposób monokultury – z przyrodniczego punktu widzenia mniej wartościowe od wielogatunkowych lasów mieszanych. Dominacja monokultur wymusza przebudowę drzewostanu. W dogodnych miejscach sukcesywnie prowadzimy podsadzenia dębem, grabem czy lipą, natomiast sosny są stopniowo wycinane, by dać miejsce podrostom. Dlatego nawet w takich miejscach jak park narodowy od czasu do czasu słychać pracę piły, a ścieżkę trzeba chwilowo zamknąć, żeby nikomu nie stała się krzywda. 

Wróćmy do naszego spaceru. Ścieżka „Dąb Dominik” prowadzi nas do Jeziora Moszne – jednego z czterech jezior, znajdujących się na terenie parku. Moszne jest wyjątkowym akwenem. Idąc po drewnianej kładce, chodzimy tak naprawdę nad powierzchnią jeziora, zarośniętego kożuchem roślinności, zwanym płem lub spleją. Spleję tworzą głównie mchy torfowce, ale na jej wierzchu rośnie przeogromna (tak, nie bójmy się tego słowa) liczba różnych gatunków. Za jakiś czas zobaczymy tu smakowite żurawiny, bezlitosne drapieżne rosiczki, czy piękne storczyki. W czasie ostatniej zimowej wędrówki zachwycaliśmy się sosnami karłowatymi – swoistymi drzewkami bonsai Polesia. Sosny te, rosnąc na ubogiej w składniki pokarmowe splei, nie wykształciły znanej nam dobrze formy i wyglądają jak kilkuletnie sadzonki, mimo że mają na karku czterdziestkę. Nad samym jeziorem spędziliśmy dłuższą chwilę, rozkoszując się widokiem zamarzniętej jeszcze tafli wody i wszechogarniającym spokojem. Naprawdę, jeśli szukacie miejsca, w którym możecie odpocząć, wyciszyć się po ciężkim dniu, czy pobyć z przyrodą sam na sam – nie ma lepszego miejsca niż ścieżka „Dąb Dominik”.


W drodze powrotnej drewniana kładka prowadzi nas skrajem boru bagiennego. Las zachwyca swoim runem, złożonym z dwóch ciekawych roślin: bagna zwyczajnego i borówki bagiennej tzw. pijanicy. Nie wiem, czy już Wam opisywałem właściwości tych roślin. Jeśli nie, to jeszcze to uczynię, wiąże się z nimi bowiem ciekawa poleska (prawie już) legenda.

 
Ostatni fragment trasy przebiega tuż obok torfianek, czyli dawnych wyrobisk torfu. Poleszucy wykorzystywali torf jako naturalne biopaliwo do swoich domowych reaktorów kaflowych. Miejsca po jego wybraniu szybko zapełniły się wodą, tworząc malownicze śródleśne jeziorka. Nie polecam natomiast kąpieli w takich oczkach: są dosyć głębokie, a brzegi bardziej przypominają pionową ścianę basenu niż dobrze znane nam kąpieliska. Niemniej warto na nie popatrzeć i zatracić wzrok w ciemnej jak noc wodzie z Polesia.

Serdecznie zapraszam na ścieżkę przyrodniczą „Dąb Dominik” zwłaszcza teraz, w obliczu wiosennych powrotów ptaków i przebudzenia przyrody. Pamiętajcie jednak, że Poleski Park Narodowy jest piękny o każdej porze roku i to właśnie miał udowodnić powyższy tekst. Do zobaczenia na szlaku!





poniedziałek, 30 stycznia 2017

Ptaki na wypasie - o ptakach karmnikowych słów kilka



Na Polesiu zima w pełni. Dawno nie było tak śnieżnie, jak w tym roku. Mieliśmy – co prawda – kilka cieplejszych dni, ale na tle poprzednich lat zima sezonu 2016/2017 jest prawdziwą zimą! Jest jednak całkiem znośnie. W ubiegłym roku również dzieliłem się z Wami swoimi spostrzeżeniami na temat tej pory roku i nie ukrywam, że miałem z nią wówczas przez dłuższy czas na pieńku (zaspy na równi z płotem!). Sama zima zrozumiała chyba jednak, że nie tędy droga i, zamiast zasypywać ludziom chatki, stworzyła iście bajkowe krajobrazy. Zauważyłem, że na facebookowych profilach Poleskiego Parku Narodowego i Okiem Parkowca zimowe krajobrazy cieszą się Waszym szczególnym zainteresowaniem. Dzisiaj jednak nie będzie relacji z zimowych wypraw i spacerów. Przeczytacie za to o ptakach na wypasie, czyli o tym jak dokarmiać ptaki.


Może się wydawać, że zima nie sprzyja obserwacji ptaków. Bociany odleciały, czapli i łabędzi też jakby mniej, nigdzie nie słychać klangoru żurawi. Tymczasem nie wszystkie ptaki wybrały się na przymusową imigrację. Znaczna część okazała się ponadprzeciętnymi patriotami i została z nami w tym trudnym okresie. Nie chcę rozpisywać się o wszystkich zimowych ptaszyskach, bo nie mam aż takiej wiedzy, zresztą rozmiar tekstu byłby wtedy sprawdzianem cierpliwości wielu z Was... Opowiem Wam o tym, kogo możecie spotkać przy ptasim karmniku. 

Pierwsze przychodzą na myśl oczywiście sikorki! Wśród nich najbardziej powszechnie występują bogatki, czyli „słoninozjadacze”. Nazwa tych ptaków nie jest wcale przypadkowa – na tle innych sikor ich ubarwienie faktycznie mieści się w stylu „na bogato”. Charakterystyczny żółty brzuszek sikorek zdecydowanie ożywia zimowy krajobraz. Bogatki mają oliwkowozielone pokrywy skrzydeł i charakterystyczne białe policzki. Choć widuję je codziennie, nigdy nie mogę skutecznie nacieszyć nimi oczu. Podobne odczucia ma zresztą chyba mój kot, który mógłby na nie patrzeć godzinami – to dopiero birdwatcher!

Sikorka bogatka i sosnówka podczas wspólnego śniadania
 Obok bogatek przy domowym karmniku często możemy spotkać mniej „wypasione” sikorki: czarnogłówkę i sikorkę ubogą. Także w tym przypadku ich nazwy są znaczące. Ubarwienie ptaków jest mało spektakularne – czarne czapeczki, brązowe skrzydła i popielaty brzuch. Szału nie ma… Z tymi sikorami mam jednak niemały problem. Nigdy, absolutnie nigdy nie jestem przekonany, którą z nich w danym momencie obserwuję. Co prawda wiem, że czarnogłówka ma zdecydowanie dłuższy czarny krawat pod dziobem, ale rzadko udaje mi się spojrzeć ptakom face to face czy raczej dziób w dziób. Podobno najlepszym sposobem na ich rozróżnienie jest nasłuchiwanie głosu.  Sikorka uboga „śpiewa” mniej więcej: „ciep – ciep – ciep” lub „pićj – pićj – pićj”, natomiast czarnogłówka: „cju – cju – cju” lub „fij – fij – fij”. Teraz sprawa wydaje się banalnie prosta…
Czarnogłówka

Sikora uboga
Inne sikorki, które możemy spotkać przy domowym karmniku (o ile nie odwiedza go kot), to czubatka i modraszka. Ich rozpoznanie nie powinno dla nikogo stanowić problemu, gorzej jest zazwyczaj z częstotliwością odwiedzin. Czubatkę możemy rozpoznać po charakterystycznym (jakby nie było) czubku na głowie. Największe szanse na spotkanie czubatki mamy w okolicy lasów iglastych. Zimą często łączy się w stada, by wspólnie polować na kulki przy karmniku.
 
Czubatka
Moją faworytką w kategorii „ubarwienie piór” jest modraszka. Jej łaciński epitet gatunkowy caeruleus tłumaczy się jako ‘niebieska’ i faktycznie ptaszek ten wyróżnia się błękitnym ubarwieniem czapeczki oraz skrzydeł. Co ciekawe – to jedyny mały ptak w Europie z tak bogatą paletą barw.

Modraszka pod obserwacją czubatki
Ostatnią sikorką, którą udało mi się w tym sezonie spotkać, jest sosnówka. Swoim ubarwieniem bardzo przypomina czarnogłówkę i sikorkę ubogą. Z tyłu głowy ma jednak wyraźną białą linię. Sosnówka jest nie tylko ostatnią sikorką w tym wpisie, ale i w ogóle ostatnią z naszych krajowych sikor. To jednocześnie najmniejszy z ich przedstawicieli. Dorosłe osobniki ważą zaledwie 8 gramów, więc nawet jeśli sikorka zje tyle, ile sama waży – nie pomniejszy w znaczący sposób naszych zapasów słoniny. 
 
Sosnówka
Rozpisałem się o sikorach, a połowa czytających pewnie już dawno zasnęła, a druga od 17 minut ogląda śmieszne koty na Youtube. Tym, którzy wytrwali do tego momentu, szczerze gratuluję!
Oczywiście nie tylko sikory odwiedzają nasze karmniki. Wróble, mazurki czy sójki także bardzo chętnie korzystają z pozostawionych im przysmaków. W pobliżu leśniczówki moich Rodziców przy smakowitych kulach stołuje się niemałe stado trznadli. A mnie udało się dziś przyłapać dzięcioła średniego w trakcie późnego śniadania. Czy zimą trudno zobaczyć więc ptaki? Oczywiście, że nie. Żeby je zobaczyć, trzeba tylko trochę się wysilić. 

Nie tylko sikorki... Trznadel czeka na swoją kolej przy kulce
Wysiłek ten polega na dokarmianiu ptaków. Może ktoś pomyśli, że to przecież żaden problem: „Wieszam słoninę i gotowe”. Nie jest to jednak aż tak proste. Ptaki należy dokarmiać przede wszystkim REGULARNIE! Nie można dosypywać pokarmu, czy wieszać kule tylko od czasu do czasu. Ptaki bardzo szybko przyzwyczajają się do naszej pomocy i w przypadku, gdy nie dostarczymy pokarmu na czas, mogą po prostu paść z głodu… Posłużę się dosyć brutalną analogią. Jakbyś się czuł, człowieku, gdybyś wypłatę dostawał od czasu do czasu? Albo szef, po jednorazowej wypłacie okraszonej kilkoma fotografiami, na których cieszysz się z pieniędzy, po prostu by o Tobie zapomniał i nigdy więcej nie zrobił przelewu? Niezbyt fajnie, prawda? (Jeśli czyta to mój szef, to bardzo serdecznie go pozdrawiam, bo u nas jest wszystko OK, a wypłata zawsze na czas) Kolejną ważną sprawą jest dobór odpowiedniego pokarmu. Nigdy nie używajcie w tym celu solonych produktów. Często się zdarza, że zostały nam z obiadu jakieś resztki: okruszki, może solone orzeszki. Apeluję: NIE WRZUCAJMY ICH DO KARMNIKA! Ptakom powinniśmy dostarczać tylko naturalny pokarm. Surowa słoninka, łuskane orzechy czy ziarna słonecznika wystarczą. A jeśli chodzi o kulki, które często pojawiały się w tekście i na zdjęciach – to pokarm, który bez problemu znajdziecie w markecie, a na pewno w sklepie zoologicznym. Skład takich kulek to słonecznik, nasiona innych roślin oleistych, śruta zbożowa (z pszenicy i kukurydzy), orzechy oraz tłuszcz zwierzęcy (łakocie i witaminy). 

I mazurek znajdzie coś dla siebie
Na koniec jeszcze jedna wskazówka. Jeśli wieszacie karmnik, kulki lub soczystą słoninkę, wybierajcie miejsca, w których ptaki naturalnie szukałyby pożywienia: drzewa, krzewy czy zarośla. Będzie im znacznie łatwiej, a Wy będziecie mieć większą szansę na ciekawe spotkania. Pozdrawiam wszystkich birdwatcherów, ptaszolubów i pozostałych czytelników bardzo serdecznie! Darz bór! 

Jeżeli chcecie zobaczyć z bliska, jak wygląda śniadanie bogatek zapraszam do obejrzenia tego: 


PS Śledźcie na bieżąco profil na Facebooku, bo wkrótce pojawią się tam ciekawe atrakcje!